Ja, leg dat maar eens uit… #chinees #dyslexie

Het verschil tussen kikkers en stokjes? Het klinkt als een grap waar ik het antwoord niet op weet. Groen versus uhm, ja dun en lang? Geen idee. Waar gaat dit naar toe?

Een veel voorkomend probleem bij kinderen met dyslexie is dat ze een regel die je aanleert, overal, ja echt overal gaan toepassen. Overgeneraliseren met een chique woord. Dit probleem is niet iets wat je alleen bij dyslecten ziet. Nee, ik kan je zeggen, de Chinees bij ons op de hoek heeft er ook een handje van. Werp een blik op nummer 16. en 17. van de kaart en je snapt wat ik bedoel.

Inderdaad, kikkers versus stokkjes. Waarom schrijf je kikkers met twee k’s en stokjes maar met één? Althans, als je de juiste schrijfwijze hanteert en niet die van onze Chinees. Het is daarmee overigens niet meer alleen een gemaakte fout door kinderen met dyslexie. Nee, onze Chinees heeft het ook nog niet helemaal door. Lekker waren ze trouwens wel, dat moet ik ze meegeven.

Leg maar eens uit Stel je eens voor. Je oefent een dictee met jouw zoon of dochter en hij of zij schrijft ‘stokkjes’. Wat doe je dan? Ik kan je zeggen, de meeste ouders zullen het laten verbeteren door te zeggen ‘ stokjes schrijf je met één ‘k‘. Maar waarom? Het kan het startpunt zijn van een discussie, soms zelfs een strijd. Tijdens een behandeling heb ik de vraag geregeld gekregen: “Maar juf, dat klopt toch niet. Want in stokjes hoor je een ‘o’, en na een korte klank schrijf je er twee!”, dat is de regel (..) Oké, wat te doen?

Lettergreep, liever niet Veel kinderen leren in groep 3 woorden te verdelen in lettergrepen: potlood (pot-lood), flesje (fles-je), kikkers (kik-kers), stokjes (stok-jes). Problem solved? Nee, verre van.

Als je kikkers in lettergrepen verdeelt hoor je immers geen korte klank in je rustpauze, je hoort ‘kik’ en dat eindigt toch echt op een ‘k’. Wat je krijgt is dat veel kinderen dan ook kikers schrijven omdat na een ‘k’ bij ‘ kik’ geen speciale regel volgt. Stokjes zouden ze op deze manier overigens wél goed schrijven. Maar goed, mochten we elkaar eens zien tijdens een van mijn vakbijeenkomsten, dan kom ik er graag op terug, voor nu gaan we terug naar onze stokkjes zoals bij nummer 16. en 17. op de kaart.

Solve the problem! Ik raad je aan kinderen te leren denken in klankgroepen in plaats van in lettergrepen. Een klankgroep is een groep klanken, waardoor het onderscheid wél duidelijk is. In het woord kikkers zijn twee klankgroepen te onderscheiden: ki –kkers. Mijn behandelkinderen zouden nu gaan staan, een enthousiaste glimlach laten zien en met volle overtuiging gaan zingen: “hoor je aan het einde van de klankgroep een korte klank, dan wordt de tweede klankgroep flinker, hij krijgt een extra medeklinker (!!)”. Met uiteraard, alle leuke bewegingen die erbij horen, want tsja, dat maakt het leren spellen toch altijd net wat leuker.

De korte klank verwijst naar de /i/ , het flinker worden van de tweede klankgroep naar de ‘kk’. Als regel kikker aanslaat ontstaat vaak het probleem van overgeneraliseren . Na de ‘o’, wederom een korte klank, in het woord stokjes schrijven kinderen dan ook vaak twee k’s: stokkjes.

Met het gebruik van klankgroepen is het goed na te gaan waarom je stokjes met één ‘k’ schrijft. Wanneer je deze overheerlijke saté namelijk in klankgroepen verdeelt krijg je stok-jes.  Wat hoor je aan het einde van de eerste klankgroep? (…) Inderdaad, geen korte klank. Dus de regel van de korte klank, bij veel kinderen beter bekend als regel kikker gaat hier niet op. Er vindt geen verdubbeling van de medeklinker plaats.

Dizzy? Denk je nu “ongelooflijk zeg, wat ingewikkeld” en verlang je naar hulp om jouw kind te helpen? Dan heb ik het spel ‘Dizzy’ niet voor niets ontwikkeld. Wanneer je dyslexie hebt, heb je vaak moeite met het toepassen van deze spellingregels. Een wirwar aan regels, een grote frustratie. Dizzy brengt structuur aan tijdens het lezen en draagt bij aan het vormen van een goede basis om te leren spellen vanwege het gebruik van betekenisvolle symbolen tijdens het spelen.

Ik ben groot voorstander van het gebruik van symbolen. Je helpt kinderen namelijk pas echt door de taal en alle spellingregels begrijpelijk te maken. Stapsgewijs tot een juiste schrijf- én leeswijze komen. Het verschil tussen kikkers en stokjes? Mijn behandelkinderen zouden het je eenvoudig uitleggen,  kijk zelf maar:

klankgroepen
Meer weten? Ik help je graag.

Orthopedagoog | Promovendus Radboud Universiteit | Effectonderzoek dyslexiebehandelingen | presentaties en vakbijeenkomsten over dyslexie | Marant

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *