begrip dyslexie

Begrip dyslexie bij het vuilnis? Wacht nog even!

Reactie op NRC Handelsblad d.d. 27 maart 2015: ‘Wetenschappelijk onkruid – Begrip dyslexie kan met de vuilnis mee’ – Victor van Daal  

Op 27 maart j.l. berichtte psycholoog en hoogleraar Victor van Daal “Begrip dyslexie kan met de vuilnis mee”, voortkomend uit de diversiteit omtrent de definitie dyslexie en daarmee het ongenoegen wat er daadwerkelijk onder het begrip wordt verstaan. Ook ik vind dat we een kritische houding moeten aannemen wat betreft het gebruik van het begrip. Toch zou ik het begrip dyslexie voorlopig nog niet bij de vuilnis willen zetten.

“Er wordt vaak aangenomen dat je het hebt of dat je het niet hebt, zoiets als zwanger zijn”, stelt van Daal. Volgens hem ten onrechte, omdat je wel degelijk milde leesproblemen kunt hebben zonder dat er sprake is van dyslexie. In tegenstelling tot van Daal ben ik van mening dat ditzelfde geldt voor dyslexie, nog even los van de discussie over de definitie van dit begrip. Je hebt het, of je hebt het niet.

Vergoede dyslexiezorg

De vergoede dyslexiezorg introduceerde op basis van het dyslexieprotocol de term ‘ernstige, enkelvoudige dyslexie’. Hiermee werd bewerkstelligd dat alleen díe kinderen in aanmerking komen voor vergoede zorg, bij wie dyslexie het hoofd probleem is (er dus geen zogenaamde comorbiditeiten aanwezig waren) én bij wie er sprake is van ernstige problematiek.

Uitgaande van de definitie gebruikt binnen de vergoede dyslexiezorg, moet aan twee criteria worden voldaan: (1) didactische resistentie en (2) achterstand.  Een tweede afweging in het beslisproces voor de diagnose bij de vergoede zorg is de bepaling van een dyslexie typerend profiel (dtp).  Het gaat daarbij om een nadere analyse van de onderliggende problematiek, waarbij onderscheid gemaakt wordt tussen (1) problemen in de grafeem-foneem / foneem-grafeem koppeling, (2) problemen met het automatiseren en (3) problemen op het gebied van de fonologische taalvaardigheid.

Alleen een combinatie van de twee definitiecriteria met het dyslexie typerend profiel, maakt dat kinderen een diagnose ernstige, enkelvoudige dyslexie krijgen waarmee ze in aanmerking komen voor een vergoed behandeltraject.

Het label dyslexie, terecht?

Sinds de invoering van de vergoede dyslexiezorg in 2009, krijgt dyslexie in de media de nodige aandacht. Ouders en ook leerkrachten willen het beste voor ‘hun’ kind en zien mogelijkheden om met een label hun kind van vergoede behandeling te voorzien. Een diagnose die een leven lang mee gaat.  Om explosieve en onterechte groei van het aantal kinderen met dyslexie te voorkomen, is bovenstaande scherpe omkadering van ernst en enkelvoud van problematiek mijns inziens juist helpend.

Overigens zou in de toekomst een spectrumgedachte wel meer recht kunnen doen aan de variatie in verschijningsvormen van problemen met lezen en spellen.  Laat ik het voor het gemak dyslexie-NOS noemen, zoals ook bij de autisme spectrum stoornis bij PDD-NOS wordt gesproken van ‘Not Otherwise Specified’. Dyslexie-NOS, wellicht een in de toekomst te gebruiken overkoepelende term, waaronder alle moeilijkheden met lezen en spellen vallen die Van Daal omschrijft als ‘wetenschappelijk onkruid’.

Grootschalig onderzoek

Los van het gebruikte begrip – dyslexie, leesproblemen, of wellicht in de toekomst dyslexie-NOS – het belang van goede diagnostiek en effectieve behandelmethoden is groot. Voor mij de drijfveer om te starten met grootschalig onderzoek naar de vergoede dyslexiezorg. Inzichtelijk te maken wat werkt, wat niet werkt, waarom iets werkt en waarom iets niet werkt met als doel de verzamelnaam dyslexie uit te kristalliseren en te voorzien van een behandelmethode die wetenschappelijk bewezen effectief is.

Orthopedagoog | Promovendus Radboud Universiteit | Effectonderzoek dyslexiebehandelingen | presentaties en vakbijeenkomsten over dyslexie | Marant

10 antwoorden
  1. Monique Santegoeds
    Monique Santegoeds zegt:

    Mijn zoon is al twee keer getest conclusie een score van 16% laagst scorende kinderen landelijk. Dus 6 procent teveel! Voor gesteld is hem na de cito score weer te testen. Binnen de vergoede regeling! Dat mag dan weer wel. Al die kosten samen op tellen ben je al net zo ver, als hem in eerste instantie gewoon die vergoedde behandeling te geven. Wij hebben er voor gekozen hem niet weer al deze testen nogmaals te laten doen. Dit wilde we hem niet meer aan doen. Nog veel erger vind ik dat deze testen belachelijk duur zijn. En eind van t liedje krijg je de uitslag. En verder kan je t uitzoeken.volgend jaar testen we opnieuw! Belang van t kind word hier totaal overgeslagen!!!!
    Door deze frustratie’s uiteindelijk maar besloten om zelf particuliere hulp in te schakelen. Wij hebben wel gekozen voor t belang van t kind. Daar zou veel meer naar gekeken moeten worden!

    Beantwoorden
    • Liesbeth Tilanus
      Liesbeth Tilanus zegt:

      Beste Monique,
      een heel begrijpelijke ‘frustratie’ en een terechte opmerking die je naar mijn idee maakt. Het belang van het kind moet altijd voorop staan. Juist daarom heb ik als behandelaar en diagnost besloten om er (wetenschappelijk) onderzoek naar te willen doen. Naar mijn idee was het noodzakelijk om de vergoede zorg kritisch onder de loep te nemen en goed te analyseren of de vergoede zorg dusdanig is vormgegeven dat de juiste kinderen er baat bij hebben.
      De vergoede zorg kent zogenaamde ‘slagboom diagnostiek’, zoals je inderdaad al aangeeft. De scores van kinderen moeten binnen een bepaald percentage vallen om door de slagboom te mogen. Omdat ook wij van mening zijn dat een kind en met name de zorg voor een kind centraal moet staan, hebben wij ook een particuliere tak die nauw aansluit bij de diagnostiek vanuit de vergoede zorg. Mochten de kinderen binnen de vergoede zorg (net) niet voldoen aan de gestelde criteria, dan is de overstap naar de particuliere zorg een eenvoudige. Uitgangspunt daarbij is om de zorg dusdanig af te stemmen op basis van de informatie vanuit de diagnostiek en een kindgerichte benadering te gebruiken om zorg te bieden die aansluit bij de behoefte van het kind. Ik hoor je denken dat het allemaal mooi klinkt, maar dat dit niet je punt is. Ik begrijp je punt, maar helaas kunnen we, totdat er meer duidelijkheid is vanuit wetenschappelijk onderzoek, niets anders doen dan kinderen die net tussen wal en schip vallen toch de best mogelijke zorg te bieden.
      Ondertussen werk ik hard door om de vergoede dyslexiezorg verder te analyseren om tijdens en na mijn promotie een steentje bij te dragen aan adequate zorg die het belang van het kind altijd voorop stelt.
      Mocht je meer willen weten of nog vragen hebben, neem gerust contact met me op.

      Beantwoorden
    • Monique Santegoeds
      Monique Santegoeds zegt:

      Bedankt voor je reactie.
      War allemaal nog veel meer frusterend is dat scholen en bureaus frauderen met de uitslagen!!!! Eigenlijk ook raar dat diegene die het onderzoek verricht ook het behandelplan maakt en uitvoert! Mijn inziens is hier veel bij gefraudeerd!! En is nu de broekriem flink aangetrokken, en zijn wij hier van de dupe!!! Maar ook daar weet u waarschijnlijk alles van!!!! Maar juist daarvan iets teveel van wetend!!!! Ieder jaar weer meer ziektekosten betalen, weinig tot geen gebruik van makend!!! En dan net buiten de regeling vallen, nu gemiddeld 250,00 per maand aan dislexi zorg te betalen.. ja nogal frusterend!!! Een geluk, mijn zoon vind t geweldig!!
      Dat maakt veel goed!
      Veel succes met het onderzoek
      Wat mij betreft moet er veel veranderen!
      Groetjes Monique

      Beantwoorden
  2. Heleen Schipperheijn
    Heleen Schipperheijn zegt:

    Helemaal mee eens dat er eens onderzoek naar gedaan wordt. Ik ben van mening dat er veel kinderen zijn met lees-en spellingproblemen die ook baat hebben bij bepaalde privileges die er wel zijn voor dyslecten, zoals extra tijd of een andere wijze van aanbieden en begeleiden in de klas. Dat kan vaak niet want je hebt geen dyslexieverklaring. Waarom niet gewoon kijken naar wat een kind nodig heeft? Nu heb je vaak organisaties die vrij gemakkelijk een dyslexieverklaring geven zodat ze zelf de behandeling kunnen doen en het ook nog betaald wordt door de verzekering. Een betere analyse op school en ter plekke de oplossing aanbieden zou veel geld schelen.

    Beantwoorden
    • Jan
      Jan zegt:

      Als ouder met een ernstig dyslectische levenspartner laat ik mijn dochter momenteel langer door-kleuteren, doen we extra veel (korte-termijn-geheugen-spellen, veel aan ‘hakken’ van woorden, begin en eindrijm en nog wat dingen) in de hoop dat haar beginnend lezen in groep 3 voldoende zal vlotten. Ik wil ook dan de ondersteuning effectief laten zijn.
      Wat mij wantrouwen inboezemt is dat de koepelorganisatie van orthopedagogen lijkt het product ‘vergoedde hulp’ te verkopen omdat zij met de toetsing belast zijn, terwijl ik denk ‘so what, dan betaal ik het uit eigen zak en gaan wij een jaar niet op vakantie’.
      Als ik voor mijn dochter op die ‘particuliere’ basis intensieve lees-ondersteuning ga zoeken, waar ga ik dan tevreden zijn? Bij een orthopedagoog die mij op haar ingelijste eigen diploma’s wijst om mijn dochter te mogen diagnostiseren, terwijl ik iemand wil inhuren om oefenen-oefenen-oefenen te laten plaatsvinden? Of ben ik dan gewoon een loket te ver, en meld ik me daartoe dan beter eerst met dochter bij een lid van de landelijke vereniging van ‘remedial-teachers’, die iets minder wetenschap lijken te willen bedrijven, met vaak een schooljuf verleden? Ik weet het niet …

      Beantwoorden
  3. Sharda Nandram
    Sharda Nandram zegt:

    Het lijkt op een containerbegrip des te meer reden voor omderzoek om de ‘echte’ van de minder ernstige vormen uit elkaar te zien en te begeleiden. Niet iedereen in een keurslijf krijgen.
    Mijn onderzoek laat zien dat mensen met dyslexie bepaalde vaardigheden ontwikkelen die ze succesvol in het ondernemerschap kunnen toepassen. Succes met het onderzoek.

    Beantwoorden
  4. Christine Jonker
    Christine Jonker zegt:

    Ik begrijp de zorgverzekeraar überhaupt niet en ik weet niet of ouders wel zo blij moeten zijn als hun kind dyslexiehulp ontvangt vanuit de zorgverzekeraar. Dit is een langdurig traject en protocolair: de behandelaar volgt het protocol dat hem opgelegd is. Past deze min of meer opgelegde de behandeling wel bij het kind? Hoezo kind belangrijk?!? Wat ik ook niet begrijp: dyslexie staat voor moeite hebben met koppelen. Dit kan, omdat in het brein bepaalde verbindingen onvoldoende of niet gelegd zijn, waardoor de koppelingen niet of erg traag tot stand komen. Wat gebeurt bij dyslexiebehandelen: andere koppelingen aanbieden! Terwijl het brein daar nu juist moeite mee heeft!
    Onze zoon heeft een dyslexie verklaring (gebaseerd op jarenlang constante spellingsfouten), maar volgens mij is het probleem van hem zijn andere wijze van denken: hij ziet gehelen en daarom bied ik hem dan ook woorden in gehelen aan. Gebaseerd op kleur (volgens klankenbos Veenstra) en hij kan de woorden wel schrijven. Regels ontdekt hij later. Geen peperdure behandeling, alleen anders aanbieden. Een aanpak, die bij zijn brein past. Eenmaal aangeleerd kunnen ouders er mee aan de slag, kwartiertje per dag.

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *